I dalje aktuelni. I dalje neiscrpan izvor informacija i inspiracije. Crno beli filmovi su bili i ostali pravo remek delo i umeće da se sa malo prikaže i uradi mnogo.

  1. The Invisible Man (1933) – Film je adaptacija istoimenog romana H.G Velsa. Glavni protagonist, čiji lik tumači Claude Rains, je naučnik dr. Jack Griffin koji je uspio proizvesti napitak koji ga nevidljivim, ali i izaziva sporedne efekte u obliku ludila. Radnja pokazuje kako se to ludilo iskazuje kroz megalomanijom potaknutu seriju masovnih ubistava u engleskoj provinciji, a kojoj će policija jedva stati na kraj

Režija: James Whale

Uloge: Claude Rains, Gloria Stuart, William Harrigan.

Budžet: 328,033 dolara.

 

  1. The 39 steps (1935) – Utemeljen na istoimenom romanu pisca Johna Buchana (koji je u međuvremenu doživio još tri ekranizacije), film iznosi napetu priču o došljaku u Englesku slučajno optuženom za ubojstvo (a što je jedna od najčešćih tema redateljevih filmova) čiji se bijeg pretvori u sustavno raskrinkavanje tajne špijunske organizacije. Uz sjajnu priču, film pleni i originalnim likovima (naročito likom Čoveka-sveznalice kojeg vlastiti talent stoji života) te preciznim scenarijem i režijom.

Režija: Alfred Hitchcock

Uloge: Robert Donat, Madeleine Carroll, Lucie Mannheim.

Budžet: 60 000 dolara.

  1. Modern Times (1936) – Reč je o neospornom remek delu, u mnogim anketama proglašen je jednim od najboljih ostvarenja u istoriji filma. Pozabavivši se nehumanim uvetima suvremenog rada i negativnom stranom tehnološkog napretka, Chaplin je u “Modernim vremenima” uprizorio besmrtnu satiru na račun čoveka i njegova položaja u suvremenomdruštvu, koliko smiješnu toliko i tragičnu.

Režija: Charles Chaplin (as Charlie Chaplin)

Uloge: Charles Chaplin, Paulette Goddard, Henry Bergman.

Budžet: 1,500,000 dolara.

 

  1. La Grande Illusion (1937) – Ratna drama. Tijekom Prvog svjetskog rata dvojica francuskih vojnika nakon zarobljavanja dospiju u njemački logor. Nakon nekoliko pokušaja bijega vojnike premjeste u utvrdu iz koje je nemoguće pobjeći.Film je 1939. bio nominiran za Oscara za najbolji film, a na festivalu u Veneciji 1937. osvojio je nagradu za najbolji ukupni umjetnički doprinos.

Režija: Charles Spaak

Uloge: Jean Gabin, Dita Parlo, Pierre Fresnay.

Budžet: 50,793 dolara.

 

  1. Of Mice and Men (1939) – Ovo je drama bazirana na istoimenoj noveli Johna Steinbecka napisanoj dve godine ranje. Film kao i delo govori o dvojici ljudi George i njegov mentalno nestabilni drugar Lennie. Održavanjem rančeva i sanjanjem da jednog dana imaju svoj su im jedine misli koje ih vode i pomoću kojih preživljavaju svo to teško vreme.Šta bi život i kakvo bi ništavilo bilo da nemamo snove za bolje?!

Režija: Lewis Milestone

Uloge: Lon Chaney Jr., Burgess Meredith, Betty Field.

Budžet: 5,471,088 dolara.

 

  1. The grapes of wrath (1940) – “Plodovi gnjeva” potresna je socijalna drama i izvrsna adaptacija slavnog istoimenog romana američkog pisca Johna Steinbecka. Priča je to o tragičnom slučaju jednog od 200.000 osiromašenih farmera, koji su u vrijeme velike ekonomske krize izgubili posjed i bili prisiljeni migrirati na zapad Amerike ne bi li možda tamo počeli novi život. Kako ljudi slepo veruju kada im se spomene bolji život.

Režija: John Ford.

Uloge: Henry Fonda, Jane Darwell, John Carradine.

Budzet: 800 000 dolara.

  1. Citizen Kane (1941) – „Citizen Kane“ je zapravo priča o životu medijskog tajkuna Charles-a Foster-a Kane-a, koji je alegorija za William-a Hearst-a, novinskog tajkuna u to vreme. Priča počinje kadaKane umire na ogromnom i ekstravagantnom imanju nazvanom„Xanadu“ i tada izgovara svoju poslednju reč „Rosebud“. Očigledno je da novine i svi ljudi žele da znaju šta ta reč predstavlja, tako da mediji pokreću istragu. Od ovog trenutka, priča prati jednog novinara dok razotkriva detalje Kane-ovog života, koji je ispričan kroz flešbekove, počevši od njegove mladosti i prateći njegov uspon i sticanje moći, da bi se završio njegovom smrću. Naracija filma je u fragmentima i jako je kompleksna, ali je zaista fascinantna i interesantna. Dijalozi su „živi“ i „stvarni“, likovi precizni i jedinstveni, a priča jednostavno „teče“.

Režija: Orson Welles.

Uloge: Orson Welles, Joseph Cotten, Dorothy Comingore.

Budžet: 839,727 dolara.

 

  1. Casablanca (1942) – Radnja filma je smeštena za vreme Drugog svetskog rata u gradu Kazablanka koji se nalazi na severozapadnom delu afričkog kontinenta. Glavni protagonista je usamljeni Rik Blejn, bivši američki borac i vlasnik najpopularnijeg noćnog kluba u gradu, koji sticajem okolnosti dolazi u posed dva vrednosna pisma koja omogućavaju odlazak u SAD. Tada u grad dolazi nacistički major Štraser, koji uz pomoć lokalnog kapetana Renoa zavodi red i hapsi čehoslovačkog borca Viktora Lasla, koji je u grad došao sa svojom suprugom Islom. Isla je stara Rikova ljubav koja je pobegla od njega u Parizu, ali nakon razrešenja starih zavrzlama oni se ponovo zaljubljuju jedno u drugo i rešavaju da zajedno pobegnu iz zemlje. Iako na prvi pogled deluje kao klasična ljubavna priča prepuna intriga, ovaj film je nemoguće okarakterisati samo jednim žanrom. Ratno okruženje, napete scene i ubistva u kombinaciji sa romantikom i komičnim situacijama čine jednu savršenu celinu koja drži pažnju. Film obiluje nezaboravnim scenama koje se i danas izučavaju na filmskim institutima.

Režija: Michael Curtiz.

Uloge: Humphrey Bogart, Ingrid Bergman, Paul Henreid.

Budžet: 950 000 dolara.

  1. The treasure od Sierra Madre (1948) – U pitanju je avanturistički film sa primesama drama snimljen prema istomenom romanu B. Travena, stavljen u vestern atmosferu i podlogu, pa su česti sukobi mišljenja, da li je ovo vestern film ili nije. Priča prati Dobsa kojeg tumači legendarni Hamfri Bogart (Humphrey Bogart) i njegovog poznanika Kurtina kojega tumači Tim Holt (Tim Holt), dva siromašna Amerikanca iz meksičkog gradaTampik, kojima je dozlogrdilo da više traže neke slabo plaćene poslove i odlaze u avanturu, odnosno u potragu za blagom, zajedno sa starim i iskusnim u tom poslu Havardom kojega tumači otac režisera, odnosno Valter Hjuston (Walter Huston), nakon što je on pričao o svojim iskustvima, u jednom od skloništa ovog grada. Oni odlaze u oblast Sijera Madre, pri čemu bih ja što se tiče same priče ovde stao, pošto je ostatak spojler i mora se doživeti, i to što pre. Ipak, sa druge strane moram napomenuti kako je već od prve scene, pa sve do skoro poslednje odlično ispričana celokupna priča, bez nekih brzopletih zapleta, pa i raspleta, bez suvišnih scena ili neke veće razvučenosti, odnosno sve ide svojim prirodnim tokom, kako i treba, i to sve ujednačenim kvalitetom.

Režija: Jonh Huston.

Uloge: Humphrey Bogart, Walter Huston, Tim Holt.

Budžet: 3 000 000 dolara.

  1. On the waterfront (1954) – Film Elija Kazana sa Marlon Brandom u glavnoj ulozi. UlogaKarl Maldena biva sjajna potpora Brandovom karakteru. Film sa 8 Oskara za najbolji film, režiju, priču i scenarijo, glavnog glumca, sporednu glumicu, crno-belu fotografiju i scenografiju i za montažu, 17 nagrada i 7 nominacija. Reč je možda o prvom filmu koji je otvoreno progovorio o jačini uticaja mafije u američkom društvu. Mladi lučki radnik Terry Malloy, bodren devojkom Edie i lokalnim sveštenikom, odluči da svedoči o mafijaškoj kontroli lučkog sindikata. Tome se protivi njegov stariji brat Charley, koji je povezan sa mafijom.
  2. Shichinin no samurai (1954) – Prvobitna Kurosavina ideja za film bila je da to bude priča o jednom danu u životu samuraja, koja počinje njegovim buđenjem i završava se tako što on napravi grešku zbog koje će morati izvršiti samoubojstvo na tradicionalni način. Uprkos detaljnom istraživanju, Kurosawa nije imao dovoljno informacija kako bi napravio takav film. Ali je zato naišao na anegdotu o tome da su stanovnci jednog sela unajmili samuraja kako bi ih obranio i odlučio je iskorititi tu ideju za svoj film.

Budžet: 500 000 dolara.

  1. 12 Angry Men (1957) – Sa budžetom od 350,000 dolara bolji i kvalitetniji film na temu suda zasigurno nije odrađen. Film koji je snimljen u jednoj prostoriji. Priča prati dvanaestoricu porotnika, koji se nakon suđenja maloletnom dečaku za ubistvo oca, povlače u svoju prostoriju kako bi doneli odluku od koje će ovom dečaku zavisiti život. Dečakova krivica je naizgled vrlo jasna i gotovo svi porotnici, osim jednog, ga bez predomišljanja proglašavaju krivim. Odluka porote naravno mora biti jednoglasna. Porotnik Davis (Henri Fonda) ujedno i protagonista filma je jedini porotnik koji je nesiguran u dečakovu krivicu i na njemu je da ubedi ostale članove porote u preispitivanje svojih odluka. Poruka je generalna, transparentna i jako kvalitetna i slobodno se može reći ,,Sto puta meri a jednom seci’’.

 

  1. Rocco e i suoi fratelli (1960) – Četvorica braće sa Sicilije, Simone (R. Salvatore), Rocco (A. Delon), Ciro (M. Cartier) i Luca, dolaze zajedno s majkom Rosariom (K. Paxinou) u predgrađe Milana te se pokušavaju prilagoditi novom životu, u čemu je njihov najstariji brat Vincenzo (S. Focas) već delimično uspio. Simone postaje uspešan bokser i započinje ljubavnu vezu s prostitutkom Nadiom (A. Girardot), ali zbog neodgovornosti ubrzo počinje rasipati snagu i novac te ga ona ostavi. Mlađi brat Rocco takođe pokazuje boksersku nadarenost i sam započinje vezu s Nadiom. Ipak, zbog osećaja odgovornosti prema bratu, prekida vezu. Dok Rocco trijumfuje kao bokser, Simone, potpuno propao, siluje Nadiu.

Režija: Luchino Visconti.

Uloge: Alain Delon, Renato Salvatori, Annie Girardot.

Budžet: 2 173 480 dolara.

  1. Psyho (1960) – Majstor napetosti rešio je da snimi niskobudžetni film iz svog džepa za svega dvadeset hiljada dolara. Priča prati Sekretaricu koja krade $40.000 od klijenta. Ona već 10 godina radi tu tako da je reč o nekom ko ipak nije prestupnik od ranije. Momenat slabosti i nemoći da izađe i krizne situacije je teraju na ovaj prestup. Devojka, kako nije iskusni prestupnik, konstantno se osvrće, ima utisak da je prate, u svemu vidi pretnju.Kreće u beg i prijavljuje se u izolovanom motelu kojim upravlja mladić koji je pod velikim uticajem svoje majke. Uticaj majke na Bejtsa je nešto što dominira filmom. Psiho je jedna od najvećih ako ne i najveća studija ličnosti i ljudske psihe ikada. Čovek je potčinjem bilo kakvom autoritetu – bila to vlast, bio to Bog ili roditelj, nije bitno. Bilo šta od toga može da se primeni na ovu situaciju. Autoritet koji prihvatimo je nešto što nas oblikuje. Ako nemamo jako izražen stav, prihvatićemo stav svog autoriteta i branićemo te stavove slepo. Dokaz: poslušajte članove bilo koje političke stranke kako brane svoje vođe i kako smešne replike daju na realne kritike. Psiho ima priču iznad likova i realistične likove retko viđene na svetu filma.

Režija: Alfred Hitchcock
Glumci: Anthony Perkins, Janet Leigh, Vera Miles…

  1. La ciociara (1960) – Filmski duo kakav se retko viđa, Sofija Loren i Žan Pol Belmondo. Šofija Loren sa ovom ulogom je prva neamerička glumica koja je dobila Oskara. Radnja se dešava u Rimu tokom Drugog svetskog rata. Cesira (S.Loren) je osiromašena vlasnica trgovine i samohrana majka dvanaestogodišnje Rosette (E. Brown). Da izbjegne bombardiranje Rima, ona se odluči na bijeg kroz južni dio pokrajine Lazio u svoje rodno selo u brdskoj regiji Ciocariji. U selu upozna Michelea (J-P. Belmondo), mladića zanesenog komunističkim idejama. Između njih se razvije intenzivna emocionalna veza, a i Rosetta se veže za njega, pronalazeći u njemu očinske osobine. Uskoro Michelea zarobe Nemci i žele ga iskoristiti kao prevoditelja te vodiča po planinskom kraju. Kad je Rim oslobođen, Cesira se sa kćeri odluči vratiti, no na putu će se dogoditi mnogo nepredviđenoga.

Režija: Vitorio Del Sica.

Uloge: Sophia Loren, Jean-Paul Belmondo, Raf Vallone.

  1. Yojimbo (1961) – Ovo je remek delo jednog od najvećih japanskih režisera svih vremena, Akire Kurosave. Priča je to o roninu, samuraju Sanjuro (Toshiro Mifune), koji stiže u malo mjesto koje je poprište sukoba dveju klanova – trgovaca svilom i proizvođača rakije. Spreman je prikloniti se bilo kome ne bi li zaradio. Maestralno režiran film svojim je stilom i pričom poslužio kao velik uzor režiserima vesterna, naročito Sergiu Leoneu, čiji je slavni film “Za šaku dolara” remakeovog Kurosavinog filma.

Režija: Akira Kurosava.
Uloge: Toshiro Mifune, Eijiro Tono, Tatsuya Nakadai

  1. To Kill a Mockingbird (1962) – Atikus koga tumači Gregori Pek koji je dobio oskara za ovo izanje. Atikus je pravnik koji živi u Mejkombu, malom mestu na američkom Jug. Otac dvoje dece, dečaka po imenu Džem i devojčice Skaut. Porodica koja sastavlja kraj s krajem. Harmoniju u Mejkombu narušava hapšenje tamnoputog Toma Robinsona, koji je optužen da je silovao i pretukao lokalnu devojku a advokat odbrane postaje upravo Atikus, koji je, čini se, jedini koji veruje u priču siromašnog crnca i suđenje počinje. Paralelnu priču čine njegova deca koja, zajedno sa Dilom, dečakom koji nekoliko letnjih dana provodi kod tetke koja živi u njihovom komšiluku, istražuju misterije vezane za kuću Redlijevih, a posebno Bua Redlija (koga tumači Duval, u svom glumačkom debiju), mentalno zaostalog mladića o kome se ispredaju naužasnije moguće priče.

Režija: Robert Muligan.
Uloge: Gregory Peck, John Megna, Frank Overton.

Budžet: 2 000 000 dolara.

  1. Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb (1964) – Fantastična crna komedija koja ismeva apsurnost generalnog ratovanja. Ovo je izuzetno bio hrabar i smeo potez Stenli Kjubrika (Stanley_Kubrick) da za vreme “Hladnog rata” iskoristi paranoju od nuklearnog napada, i napravi je komičnom. Film sa provokativnim zapletom i idejom kao i sve od Kjubrika. Film u kojem je Piter Staler tumačio tri lika.

Režija: Stanley Kubrick .

Uloge:Peter Seller, George C. Scott, Sterling Hayden, Keenan Wynn.

Budžet: 2,000,000 dolara.

 

  1. Persona (1966) – Priča prati medicinsku sestru koja je zadužena za oporavak glumice koja prestaje da priča. Vremenom, njihove ličnosti se stapaju. Svako od nas može da se podeli na dve osobe. Jedna osoba je ona koja priča, druga ona koja ćuti. Film će vas naterati da sa punim pravom budete ili jedna ili druga i to za dobrobit kako sebe tako i drugih.

Režija: Igmar Bergman.

Uloge:  Bibi Andersson,Liv Ullman,Elisabet Vogler,Margaretha Krook,Gunnar Bjornstrand .

Budžet: 250 000 dolara.

  1. Following (1998) – Sedeći pred policijskim istražiteljem mladić mu počinje prepričavati okolnosti zločina za koji je osumnjičen. Govori mu da on nezaposleni scenarista koji je, pokušavajući pronaći inspiraciju za nova dela, jednog dana odlučio određene nepoznate ljude prati gradskim ulicama. Birao je samo one koji su mu se činili zanimljivim, a međunjima je bio i markantni Cobb (A. Haw), koji je ubrzo primetio svog pratioca. Nakon što mu je Cobb prišao i iznenađujuće se predstavio, Bill je saznao da je reč o čoveku koji je gotovo do savršenstva razvio načine provaljivanja u tuđe stanove. Zadivljen Cobbovim stilom života, Bill mu se odlučio pridružiti u nekoliko provala, te je nakon upada u neke porodične stanove zajedno  sa njim provalio i u stan privlačne Plavuše (L. Russell). Kad je ubrzo započeo vezu s Plavušom, te kad je počeo oponašati Cobbov stil odevanja i načine pljačkanja, Bill nije znao da mnogo toga nije onakvo kakvim se čini.

Režija: Kristofer Nolan.

Uloge: John Nolan, Lucy Russell, Alex Haw, Jeremy Theobald.

Budžet: 6 000 dolara.

 

Author: Zekerija Zekša Šaćirović

Zekerija Zekša Šaćirović, novinar, pisac, analitičar i filmski kritičar rodjen 1988.god u Novom Pazaru

OSTAVITI ODGOVOR